Często o wielu tropikalnych miejscach, regionach, państwach mówi się, że są rajami. Równie często jest w tym dużo przesady. W przypadku wysp Banyak o przesadzie nie ma mowy. Archipelag ten był bezapelacyjnie jednym z pięciu najpiękniejszych miejsc, które odwiedziliśmy w naszej rocznej podróży przez Azję południowo – wschodnią. Był idylliczny, schowany na odludziu. Był przepiękny, urzekający i wciągający. Aby podkreślić jego charakter, mógłbym użyć jeszcze wielu wychwalających to miejsce słów. Rozpisałbym się, gdyż niewiele miejsc na świecie urzekło mnie tak bardzo jak rajskie wyspy Banyak. Jednak o jednym aspekcie napisałbym i podkreślił kilkoma kreskami. Wspomniałbym o odwiedzających. Napisałbym tak: “Uwaga! Wyspy Banyak w szczycie popularności odwiedziło w roku – tak, w jednym roku – 1000 osób! Słownie: jeden tysiąc. To 2,73 osoby na dzień przypadające na archipelag 99 wysp”. Nie dość, że raj, to jeszcze na wyłączność. Poniżej garść praktycznych informacji o wyspach Banyak.

Wyspy Banyak to archipelag 99 wysp zlokalizowanych na Oceanie Indyjskim ok. 29 km od zachodniego wybrzeża Sumatry. Od północnego wschodu archipelag o powierzchni 306 km2 sąsiaduje z wyspą Simelue (ok. 70 km), natomiast od południowego wschodu z wyspą Nias (ok. 60 km). Administracyjnie obszar ten należy do Aceh – najbardziej na północ wysuniętej prowincji Sumatry.

Jak dostać się na wyspy Banyak?

Jest kilka możliwości. Kluczowym jednak dla całego archipelagu miejscem jest usytuowane na północno-zachodnim wybrzeżu Sumatry miasteczko Singkil. Ta mała, portowa i słabo zaludniona miejscowość o długości kilku kilometrów jest punktem, z którego – w większości przypadków – podróżni docierają na wyspy Banyak.

 Uwaga!

Nie ma połączeń lotniczych na trasie Medan – Singkil (stan na rok 2018), choć w sieci jest wiele źródeł, które wskazują na istnienie takowych. Trasa, którą obsługiwało Susi Air,  utraciła finansowanie z rządu i dlatego została zamknięta. Jedynym połączeniem jakie obsługuje lotnisko w Singkil, jest połączenie obłusgiwane przez Susi Air z Muelaboh w stanie Aceh. Loty odbywają się 12-osobowymi Cesnami.

Jak dostać się do Singkil?

Aby opowiedzieć, jak dostać się na wyspy Banyak, trzeba zacząć od tego, jak dostać się do Singkil. Są trzy strony świata, z których do Singkil można przyjechać:

  1. Od północy – Singkil i wyspy Banyak mogą znaleźć się na trasie osób podróżujących z Banda Aceh. Warto wiedzieć, że nie ma na tej trasie połączeń lotniczych. Można spróbować połączenia autobusowego. Ponoć jest takie z Banda Aceh do Singkil. Cena: 230.000 IDR/os. Czas przejazdu: 15 godzin.
  2. Z południa – Singkil łączy z Sibolga połączenie autobusowe. Dworzec autobusowy w Sibolga znajduje się w środku miasta (zobacz na Street View)(1°44’20.3″N 98°47’01.7″E) Jest kilka autobusów dziennie. Cena: 120.000 – 140.000 IDR/os. Czas przejazdu: 6 godzin. Sibolga skomunikowane jest dalej z Padang i Bukittingi.
  3. Ze wschodu – najpopularniejszym połączeniem z Singkil jest to ze wschodu, z Medan, z Berastagi lub z wyspy Samosir. Aby dostać się do Singkil, należy skorzystać z prywatnego przejazdu lub z busów (zwanych L300). O ile w przypadku prywatnego transferu (samochód z kierowcą można wynająć na lotnisku w Kualanamu (punkt informacji turystycznej), w hotelach lub agencjach w Medan, Tuk-tuk i Berastagi – cena: od 750.000 – 900.000 IDR, należy negocjować) lub przejazdu współdzielonego (lokalne Taxi, tzw. Kijang można zorganizować za pomocą agencji lub hoteli – cena: 130.000 – 140.000 IDR/os, czas podróży – 8 – 10 godzin) podróż nie jest skomplikowana, o tyle podróż publicznym transportem to wyzwanie.

Publicznym transportem z Medan do Singkil.

Nie oznacza to jednak, że jest to niemożliwe. A z tymi podpowiedziami na pewno jeszcze łatwiejsze.

  1. Krok pierwszy: Lotnisko Kualanamu – Simpang Pos – na lotnisku należy złapać autobus, który jedzie do Binjai (zobacz na Street View)(3°38’06.6″N 98°52’41.6″E) przez skrzyżowanie Simpang Pos (uwaga, to nie jest dworzec). To ten sam autobus, którym na początku podróżujemy do Bukit Lawang. Kierowcy lub bileterowi należy powiedzieć, że chce się wysiąść w Simpang Pos (zobacz na Street View)(3°32’25.7″N 98°39’15.3″E). Cena: 40.000 IDR/os. Czas przejazdu: 45 – 60 minut.
  2. Krok drugi: Simpang Pos – Kabanjahe – po wyjściu z autobusu należy szukać na drodze (JL. Jamin Ginting) kierującej się na północ małych niebiesko-zielonych busów kierujących się w stronę Berastagi, a najlepiej do Kabanjahe. Stoją przy drodze jeden za drugim. Odjeżdżają dość często (zobacz na Street View). Cena: 10.000 IDR/os. Czas przejazdu: 3 – 4 godzin.
  3. Krok trzeci: Kabanjahe – Sidikalang – w Kabanjahe busy dojeżdżają do dworca/terminala Atas/Bawah Tigabaru (zobacz na Street View) (3°06’16.8″N 98°29’47.2″E). Tutaj należy szukać busa do Sidikalang. Szacowana cena tego przejazdu – ok. 40.000 IDR/os. Czas przejazdu: 2 – 2½  godziny. Sidikalang jest też punktem, do którego dotrze się, podróżując z Tuktuk (wyspa Samosir). Wcześniej, aby dostać się tutaj, należy złapać busa w Tomok (zobacz na Street View) (2°39’15.6″N 98°51’36.8″E) do Pangururuan. Cena: 20.000 IDR/os. Czas przejazdu: 40 – 50 minut. W Pangururan należy złapać kolejnego busa właśnie do Sidikalang. Autobusy firmy Sampri startują z placu zlokalizowanego niedaleko za wjazdem do miasta (zobacz na Street View) (2°36’32.2″N 98°41’46.2″E). Cena: 35.000 IDR/os. Czas przejazdu: 2 – 2½ godziny.
  4. Krok czwarty: Sidikalang – Sebulussalam – w Sidikalang bus zatrzymuje się w mieście (nie ma wyraźnego dworca) (zobacz na Street View)(2°45’06.5″N 98°18’32.4″E). Bus do Sebulussalam odjeżdża z innego miejsca. Należy podejść na skrzyżowanie do głównej drogi i tam szukać zielonego busa (zobacz na Street View) (2°45’07.2″N 98°18’36.0″E), który odjeżdża, kiedy zbierze się komplet ludzi. Cena: 30.000 IDR/os. Czas przejazdu: 2½  – 3 godzin.
  5. Krok piąty: Sebulussalam – Singkil – w Sebulussalam bus zatrzyma się na skrzyżowaniu, na którym należy się przesiąść (brak Street View) (2°37’41.5″N 98°01’14.9″E). Trzeba wcześniej poinformować kierowcę o tym, że jedzie się do Singkil. Na skrzyżowaniu czekają już busy, które odjeżdżają, kiedy zbierze się odpowiednia ilość chętnych. Cena: 40.000 IDR/os. Czas przejazdu: 2 godziny. W Singkil najlepiej poprosić kierowcę, aby zatrzymał się niedaleko pensjonatu Sapo Belen (strona obiektu).

 Wskazówka

To nie jest prosta trasa. Łączny czas przejazdu wyniesie: z Kualanamu – 10¼ – 12½ godzin, z Tuktuk na wyspie Samosir – 7¼ – 8½ godzin. Do tego należy doliczyć czas na przesiadki, który w niektórych miejscach jest nieprzewidywalny. Może się okazać, że potrzeba więcej niż 1 dzień na pokonanie pełnej trasy. Wszystko to należy uwzględnić przy planowaniu podróży. W miejscowościach przesiadkowych nie ma problemu z noclegiem, choć obiektów tych raczej nie da się znaleźć na boooking.com lub agoda.com. Są za to na mapach google (po wpisaniu “accomodation” w wyszukiwarkę) lub na maps.me. Wysokiego standardu nie należy oczekiwać.

Poruszanie się po Singkil i porty.

Jako że Singkil jest miastem, które ciągnie się przez kilometry i nie ma żadnego punktu centralnego, poruszanie się po okolicy może stanowić lekkie utrudnienie. Po ulicach co jakiś czas jeżdżą Becaki, których kierowcy chętnie pytają, czy nie potrzebna jest pomoc i wsparcie. Transport gdziekolwiek w obrębie miasta nie powinien kosztować więcej jak 10.000 IDR.

 Wskazówka

Na wyspach Banyak nie ma bankomatów. Ostatnim punktem, w którym można zaopatrzyć się w gotówkę jest Singkil. W mieście jest bank BRI i jego bankomat (2°16’13.8″N 97°48’49.7″E).

W Singkil znajdują się 3 miejsca, z których można wypłynąć na wyspy Banyak:

  1. Przystań promowa, przy którym zatrzymują się promy ASDP Ferry Indonesia (zobacz na Street View) (2°16’09.0″N 97°48’45.2″E).
  2. Port morski, z którego odpływają jednostki towarowe (brak Street View) (2°16’11.6″N 97°48’10.5″E)
  3. Przystań łodzi, z której odpływa łódź publiczna na wyspy Banyak (brak Street View) (2°16’22.7″N 97°48’17.3″E)

Gdzie zatrzymać się w Singkil?

Jak już było wspomniane, Singkil jest bardzo małym miasteczkiem. Jest przy tym prawie w ogóle nie gotowe, aby przyjmować zagranicznych gości. Mam tu na myśli standard obiektów. Większość jest w bardzo kiepski stanie wizualnym, a czystość i sanitariaty pozostawiają bardzo wiele do życzenia, czego doświadczyliśmy na własnej skórze nocując w pensjonacie Sonia. My, po ponad 4 miesiącach podróży, byliśmy na to gotowi. Wierzę, że niektórzy by uciekli. Co zatem zrobić będąc w Singkil? Gdzie nocować? Jest jedno najlepsze i dwa alternatywne rozwiązania:

  1. Guesthouse Sapo Belen – trafiliśmy do niego po nieudanej przeprawie łodzią publiczną. Bardzo fajny, drewniany, klimatyczny obiekt z 8 pokojami. Zarządza nim bardzo sympatyczny człowiek, który na śniadanie dwukrotnie poczęstował nas plackami ryżowymi, choć nigdzie nie było o nich mowy. Pokoje są przestronne, łóżka wygodne, łazienki są w porządku jak na tą część świata. W przypadku tego obiektu ważne jest to, że prawie sąsiaduje z meczetem. Pobudka zatem o 5 rano gwarantowana. Cena: 150.000 IDR/noc. Strona obiektu: link.
  2. Dina Amalia – nie odwiedziliśmy osobiście, za to nieźle wyglądała z zewnątrz (porównuje z całą resztą obiektów). Mówiąc nieźle – mam na myśli to, że ktoś o ten obiekt dbał. Polecam tylko dlatego, że jest blisko portu. Może nie być czysto. Ponoć można dogadać się po angielsku. Tylko gdyby jakimś cudem nie było miejsc w Sapo Belen. Cena: 120.000 IDR/noc. Strona obiektu: link.
  3. Sonia – jak ktoś chce poczuć indonezyjską rzeczywistość, odwołuję do naszego wpisu i życzę niezapomnianych wrażeń. Cena: 60.000 IDR/noc. Strona obiektu: brak.

Przeprawa na wyspy Banyak.

Aby dostać się na wyspy Banyak, należy skorzystać z jednej z trzech możliwości:

  1. Przeprawy łodzią publiczna, która odpływa na wyspę Balai z przystani codziennie o godzinie 08:00 rano, albo o 12:00, albo w ogóle. Łódź publiczna to większy kuter towarowy, który zabiera chętnych na przeprawę. Czasami, w przypadku zbyt dużych fal, nie wypływa z portu. Zdarza jej się także zawrócić na trasie, jeśli morze staje się zbyt wzburzone podczas rejsu lub psuje jej się silnik i wtedy – tak jak my tego doświadczyliśmy – brana jest na hol z powrotem do portu. Cena: 40.000 – 50.000 IDR/os. Bilety kupuje się tego samego dnia u biletera, który siedzi na ławce w knajpie obok przystani. Czas przeprawy: 4 – 4½ godzin. W drodze powrotnej trzeba pytać w porcie w Balai o łódź publiczną do Singkil. Istnieje też możliwość rejsu do Haloban i z powrotem. Należy pytać.
  2. Przeprawy promem, który odpływa z przystani promowej naprzemiennie na wyspy Banyak – a dokładnie na wyspę Balai – i na wyspę Nias do Gunung Sitoli. Rejsy odbywają się w czwartek i sobotę. Prom wypływa o godzinie 09:00 rano lub później – godzina w tym przypadku nie jest sztywna. Dobrze jest być chwilę wcześniej i cierpliwie czekać na wypłynięcie. Rejsy powrotne odbywają się w czwartki i niedziele o godzinie 14:00. Cena: 25.000 IDR/os. dorosłą, 13.000 IDR/dziecko. Do tego należy doliczyć taksę: 2.000 IDR/os. Czas podróży: 3½  godziny. Na pokładzie zapewniony jest pełen folklor.
  3. Transportu motorówką – najszybsza, najbardziej komfortowa i najdroższa opcja. Aby zorganizować taki transport, należy popytać w obiektach lub skontaktować się z jednym z agentów. Koszt: 2.000.000 – 2.500.000 IDR/os (uzależnione od ilości osób). Czas podróży: 1 ½ – 2 godzin. Dobrze jest mieć stopery do uszu, jeśli po wyjściu z motorówki chce się coś słyszeć przez następnych kilka godzin.

Gdzie zatrzymać się na Balai – głównej wyspie archipelagu?

Pierwszym miejscem, w którym można się zatrzymać jest główna (choć wcale nie największa) wyspa archipelagu – Balai. Na wyspie tej znajduje się największa osada i jedyna przystań, przy której zacumować mogą większe jednostki. W wiosce znajduje się kilka sklepów i miejsc, gdzie można zjeść. Nie ma tutaj zbyt wielu opcji noclegowych, ale przenocować można. Nie korzystaliśmy tutaj z żadnego obiektu. Zostawiamy jednak namiary na dwa pensjonaty/domy, aby w razie opóźnienia promu lub braku chętnego rybaka do pomocy, było gdzie spędzić noc. Oto one:

  1. Willy Homestay – obiekt rekomendowany nam w Singkil. Nie znamy, nie odwiedziliśmy. Ceny: od 50.000 IDR/noc . Strona obiektu: brak.
  2. Losmen Putri – zbiera dobre recenzję. Cena: od 60.000 IDR/noc. Strona obiektu: brak.

Na które wyspy archipelagu można się udać?

Archipelag wysp Banyak składa się z 99 wysp (choć zdania na ten temat są podzielone). Tylko na trzech znajdują się osady. Na kilku znaleźć można proste bambusowe lub drewniane chatki. Reszta jest dziewicza! Nie ma żadnych przeszkód aby nocować na którejkolwiek z wysp. Oto lista kilku, które warto uwzględnić przy planowaniu tzw. island hopping:

  1. Tuangku – największa wyspa archipelagu, na której znajdują się trzy osady: muzułmańska stolica wyspy Haloban, Ujung Sialit i chrześcijańskia Suka Makmur; Tuangku jest prawie w całości porośnięta gęstą dżunglą; jej najwyższy szczyt ma 313 m n.p.m i możliwy jest na niego spacer (6h).
  2. Bangkaru – druga co do wielkości wyspa; jest na niej realizowany projekt ochrony żółwi, wstęp jest limitowany i kontrolowany przez organizację YPB Yayasan.
  3. Tailana – malutka wyspa, którą obejść można w godzinę. Urocza. Tuż obok znajduje się piękna rafa koralowa. Sprawdzone!
  4. Sikandang – nieco większa wyspa z dwoma ośrodkami składającymi się z 3-4 domków każdy; spacerem można obejść w dwie godziny. Sprawdzone!
  5. Palambak – jedna z większych wysp archipelagu; ładna, ale nie najładniejsza; znajduje się tu jeden czynny ośrodek i jeden zniszczony przez tsunami.
  6. Panjang – mała wysepka z nowymi bungalowami.
  7. Asok – piękne plaże i doskonałe nurkowanie. Dziewicza!
  8. Laman – doskonała do nurkowania.
  9. Ragu-ragu – wysepka gdzie można spotkać Diugony. Dziewicza!

Jak dostać się z Balai na pozostałe wyspy archipelagu Banyak?

Aby zaznać prawdziwej natury wysp Banyak, Balai trzeba zostawić jak najprędzej. W tym celu należy znaleźć rybaka lub kogokolwiek z łodzią. Samemu może być to trudne ze względu na praktycznie prawie żadną znajomość języków obcych wśród lokalnej społeczności. Można zatem podczas wysiadania poprosić obsługę promu o pomoc, spytać gości siedzących przy wyjściu z przystani lub popytać przy przystaniach po drugiej stronie wyspy (wszystkie lokalizacje zostawiam w sekcji dane geograficzne). Rybacy (myślę, że – póki co – wszyscy mieszkańcy są rybakami, więc zostanę przy tym określeniu) dysponują wąskimi, drewnianymi łódkami napędzanymi motorowymi silnikami. Na pierwszy rzut oka nie wyglądają one, jakby miały dać radę przepłynąć 20 km w jedną stronę, ale to stabilne konstrukcje i spełniają swoje cele.

Kiedy uda się znaleźć chętnego rybaka, należy ustalić, która wyspa będzie celem podróży i ile będzie kosztować taka podróż. Tutaj należy uważać. Okazja czyni… wiecie kogo. Poniżej lista tras pomiędzy wyspami z cenami, które płaciliśmy za całą łódkę dla trzech osób po negocjacjach, a niekiedy także po kłótniach.

  1. Balai – Tailana – 20 km w jedną stronę – 200.000 IDR – czas: 1½ godziny – cena za kilometr: 10.000 IDR/km
  2. Tailana – Sikandang – 10 km w jedną stronę – 140.000 IDR – czas: 45 minut – cena za kilometr: 14.000 IDR/km
  3. Sikandang – Palambak – 18 km w jedną stronę – 200.000 IDR – czas : 2¼ godziny – cena za kilometr – 11.000 IDR/km
  4. Palambak – Balai – 14 km w jedną stronę – 250.000 IDR – czas: 1½ godziny – cena za kilometr – 18.000 IDR/km

Średnia cena za kilometr dla transportu pomiędzy wyspami wyniosła nas ok. 13.000 IDR. Niech składowe i uśredniona cena oraz odległości będą miernikiem, jak się targować w przypadku podróży na pozostałe wyspy.

 Uwaga!

Należy mieć na uwadzę fakt, że jeśli ktoś wykonuje dla nas transport, to na 99% wraca pusty i o cenę radykalnie targować się nie będzie. Trzeba mieć też świadomość, w jakim jest się położeniu w danymi momencie. Bywa tak, że właściciele łódek rzucają ceny z kosmosu (raz zbijaliśmy cenę z 500.000 IDR – trasa z Sikandang do Palambak) i niekoniecznie chcą się targować (właściciel łódki i obiektu na Sikandang zostawił nas na wyspie prawie samych, kiedy nie zgodziliśmy się na dwukrotnie wyższą cenę).

Innymi prawami rządzi się wyprawa na najbardziej oddaloną wyspę archipelagu – Bangkaru. Aby się tam dostać, trzeba się wcześniej zapowiedzieć. Strażnicy parku organizują wówczas transport motorówką w dwie strony i łączą to z pobytem, który trwa minimum 2 noce. O organizację wypadu na Bangkaru należy pytać w Balai lub w ośrodkach na Palambak, Sikandang, Tailanie lub Panjang. Koszt całego pakietu kosztuje: 2.500.000 IDR/os. W cenę wliczone jest także wyżywienie. Odległość jest już spora – 60 km w jedną stronę z Balai.

Gdzie zatrzymać się na pozostałych wyspach Banyak?

Na całym archipelagu znajduje się raptem kilka obiektów, które można policzyć na palcach dwóch rąk. Każdy z nich składa się z nie więcej jak 3-4 domków (z wyłączeniem Palambaku). Daje to wyobrażenie ekskluzywności, prawda? Poniżej lista polecanych obiektów, które są także wszystkimi tymi, które tam są.

➀ Obiekty, w których gościliśmy:

  1. Tailana – Tailana – kilka bardzo skromnych drewnianych domków pomiędzy palmami kokosowymi (uwaga na głowy), w których znajduje się tylko materac, prześcieradło i moskitiera. Domki nie mają zamków (można spokojnie spać przy otwartych na oścież drzwiach), a elektryczność włączana jest tylko na kilka popołudniowych godzin (dzięki agregatowi prądotwórczemu). Toaleta w dżungli (kiedy w nocy się zachce, lepiej pamiętać o latarce – chyba, że świeci księżyc), kąpiel można wziąć w tradycyjnym stylu – wyciągając wodę wiadrem ze studni. Na wyspie jest dwóch gospodarzy: Herman i Erwin, którzy dbają o jako taki porządek, serwują pełne wyżywienie (3 posiłki, bardzo przeciętnej jakości), wypożyczają sprzęt do snorkelingu, kajaki (lepiej nie płynąć na sąsiednią wyspę Matahari ze względu na krokodyle) i są w stanie zorganizować transport. Nie ma możliwości rezerwacji online. Cena: 375.000 IDR/noc z wyżywieniem. Strona obiektu: link.
  2. Sikandang – Coral – 3 zlokalizowane na plaży domki o nieco już lepszym standardzie niż na Tailanie (są półki, jest łóżko). Toaleta na zewnątrz, jest też nieco lepsze miejsce do kąpieli, choć to cały czas – jak to nazwała jedna z Pań na Sumatrze – “shower manual”, tj. bania z wodą i polewak. Obiektu strzeże bardzo pracowity i przyjazny Rais, który także całkiem nieźle gotuje (3 posiłki w ciągu dnia), a i kokosa zerwie z drzewa i poczęstuje jak goście są dla niego mili. Na miejscu można wypożyczyć kajak i popływać wokół wyspy. Przed spaniem należy sprawdzić łóżko, my spotkaliśmy tam skorpiona. Poprosiliśmy, żeby sobie poszedł i poszedł. Można rezerwować online! Cena: 400.000 IDR/noc z wyżywieniem. Strona: link.
  3. Palambak – Palambak Resort – najlepszy ze wszystkich obiektów, w których mieszkaliśmy na wyspach. Kilkanaście eleganckich, drewnianych domków z tarasami i meblami tarasowymi. Bardzo dobre jedzenie serwowane (trzy razy dziennie) w bardzo przyjemnej kantynie. Zlokalizowany oczywiście przy pięknej plaży pośród gąszczu palm kokosowych. Obiektu pilnują trzy bardzo przyjacielsko nastawione osoby. Na miejscu można kupić wycieczki na inne wyspy, zorganizować transport czy kupić przekąski. Gorąco polecam. Nie ma możliwości rezerwacji online. Cena: 500.000 IDR/noc z wyżywieniem. Strona obiektu: link.

 Uwaga!

W The Coral na wyspie Sikandang nieprzyjemną sytuacją z właścicielem tego obiektu. Najpierw próbował wyciągnąć więcej pieniędzy za zakwaterowanie niż było umówione (żądał opłaty za dziecko, na którą się nie umawialiśmy). Później chciał od nas 2,5* więcej za transport na Palambak niż standardowa stawka za transport pomiędzy wyspami. Kiedy nie udało mu się nas oskubać, zostawił nas na wyspie z pracownikiem i bez zaopatrzenia w żywność. Z pomocą przyszedł nam później Rais, którego kolega przypłynął i zabrał nas dalej. Warto mieć powyższe na uwadze.

➁ Obiekty, które rekomendujemy z innego powodu:

  1. Sikandang – Nina Bungalow`s – obiekt zlokalizowany tuż obok Coral Sikandang, domki podobne. Należy spodziewać się zatem podobnych doznań i wrażeń co w obiekcie, który opisywaliśmy powyżej. Cena: od 400.000 IDR/noc. Strona obiektu: link.
  2. Panjang – Kimo Resort – nowy obiekt, dwa typy domków, większe – nowocześniejsze domki z łazienkami. Nie odwiedziliśmy tego obiektu tylko ze względu na fakt, że podczas naszej wizyty był on jeszcze w przygotowaniu. Bilsko Balai. Cena: 400.000 IDR/noc za willę standard i 600.000 IDR/noc za willę superior. Strona obiektu: brak.
  3. Bangkaru – YPB Bangkaru – domki należące do organizacji realizującej projekt ochrony żółwi. Zakwaterowanie tylko w zorganizowanym pakiecie wraz z transportem i wyżywieniem. Cena: 2.500.000 IDR/os za 2 noce. Strona obiektu: brak.

➂ Dodatkowe wskazówki dotyczące zakwaterowania.

Na pozostałych wyspach można bez przeszkód nocować pod namiotem. Należy jednak uwzględnić trzy najważniejsze elementy:

  1. Pływy – różnica w poziomie wody znacząco różni się w ciągu doby, wieczorem zazwyczaj jest przypływ. Niektóre plaże znikają całkowicie pod wodą.
  2. Jedzenie i picie – wyspy są bezludne w dosłownym tego słowa znaczeniu – więcej tłumaczyć nie trzeba.
  3. Krokodyle – tutaj bez żartów; krokodyle żyją na wyspie Matahari i Tuangku, wg relacji kilku mieszkańców, z którymi rozmawialiśmy, w roku 2016 ich ofiarą padł nieświadomy turysta.

Gdzie i co jeść na wyspach Banyak?

Tutaj nie ma wielkiej filozofii. Trzeba jeść to, co dają. I już. O ile na wyspie Balai są jeszcze knajpy gdzie “na palca” można coś wybrać, o tyle na pozostałych wyspach gotowanie leży w gestii gospodarzy i na śniadanie, obiad i kolację jest to, co zostało przywiezione. Zazwyczaj jest to ryż z rybą, warzywami i owocami na deser. Wszystko jest najbardziej świeże, jak może być. Tak jak wspomniałem wcześniej, na Palambak jest smacznie, na Sikandang też, na Tailanie… powiedzmy, że mogłoby być lepiej.

Poza tym pozostaje jeszcze zaopatrzenie własne, które można nabyć będąc na Balai. Wybór w sklepach jest niewielki, a produkty niezdrowe.

Co warto wiedzieć o archipelagu wysp Banyak?

Oprócz informacji encyklopedycznych mówiących o tym, że:

  1. archipelag wysp Banyak zajmuje ok. 300 km2, składa się z 71 lub 99 wysp (różna klasyfikacja) i leży 30 km od zachodniego wybrzeża Sumatry,
  2. wyspy zamieszkuje od ok. 5.000 do ok. 6.500 mieszkańców (prawie wszyscy na trzech wyspach: Balai, Ujung Batu i Tuangku), w przeważającej większości (ponad 90%) trudniących się rybołówstwem i rybactwem,
  3. region ten nie jest samowystarczalny – duża część zaopatrzenia dla mieszkańców transportowana jest drogą morską z Singkil,
  4. większe wyspy (Bangkaru i Tuangku) pokryte są gęstą, ciężką do przebycia dżunglą, mniejsze zazwyczaj charakteryzują się pięknymi plażami i dużą ilością palm kokosowych,
  5. miejsce to słynie z będzie kiedyś szerzej znane z przepięknych raf koralowych, lęgowisk żółwi (wyspa Bangkaru), doskonałych spotów do surfowania i rajskich, dziewiczych plaż,

warto wiedzieć, że:

  1. choć obszar całego archipelagu, ze względu na swoją bioróżnorodność, uzyskał w 1996 roku status parku pod ścisłą ochroną przyrody, to nie do końca wiadomo, w jaki sposób ma to pomagać w jego ochronie (park nie ma wytyczonych oficjalnych granic; nie ma zatem możliwości egzekwowania jakichkolwiek praw (sic!)),
  2. na wyspach Banyak (oprócz powszechnie używanego i rozumianego indonezyjskiego) mówi się w trzech językach: Jamee, Haloban oraz Nias,
  3. w 2004 roku w archipelag uderzyło największe w nowożytnej historii tsunami, które pochłonęło ponad 300 ofiar; epicentrum trzęsienia ziemi, które wywołało fale znajdowało się zaledwie kilkaset kilometrów od brzegów wysp Banyak,
  4. w 2005 roku miało miejsce drugie trzęsienie ziemi (epicentrum znajdowało się w okoliach wyspy Bangkaru), które wywołało kolejną falę tsunami; w jego efekcie wyspa Bankgaru podniosła swój poziom o ok. 1m, a Tuangku obniżyła o 1m (w wyniku tego powstała konieczność przesiedlenia ponad 3.000 osób ze względu na brak warunków do życia).
  5. zdarza się, że rybacy pod osłoną nocy zajmują się nielegalnymi połowami z wykorzystaniem dynamitów, niszcząc w ten sposób rafę koralową (niezależnie od tego, jakim jest się obrońcą natury, nie polecam zgrywać samotnego bohatera – region ten ze względu na odległość i odosobnienie rządzi się swoimi prawami),
  6. sporym problemem dla wizerunku tego miejsca są śmieci, które w ogromnych ilościach potrafią wylewać się z morza na plaże (zachowania mieszkańców w zakresie zarządzania odpadami w żaden sposób nie nastrajają pozytywnie).

Co oferują wyspy Banyak?

Wyspy Banyak to przede wszystkim dziewicza przyroda w rajskim wydaniu. Przyjeżdża się tutaj, aby pobyć w otoczeniu palm, dzikiej natury, lazuru wody i białego piasku. Oto lista subiektywnie najciekawszych miejsc i atrakcji, jakie oferuje ten archipelag:

➀ Punkty widokowe:

  1. Gunung Tiusa (313 m n.p.m.) – najwyższy punkt całego archipelagu zlokalizowany jest na wyspie Tuangku; aby się na niego dostać, trzeba przemierzyć dziewiczą i niezbadaną dżunglę; najlepiej rozpocząć po noclegu w Haloban i nie robić tego samodzielnie – w wiosce znajdą się przewodnicy.

➁ Rafy koralowe:

  1. Tailana – przepiękna rafa na wschodnim wybrzeżu wyspy, przy odrobinie szczęścia można spotkać Diugony, które są bardzo płochliwe i nie lubią jak im się przeszkadza.
  2. Sikandang – atrakcyjna rafa na wschodnim wybrzeżu wyspy, nie najpopularniejsza.
  3. Biawak – dobrym miejscem jest spot, który miejscowi nazywają “gosong si Encong”.
  4. Asok – plaże po dwóch stronach wysy, blisko od Balai, dobre miejsce jak ktoś chce nurkować i obozować samodzielnie; brak komarów.
  5. Ragu-Ragu – miejsce, gdzie najczęściej spotykane są Diugony
  6. Pozostałe wyspy – wysp, gdzie można snorkować i nurkować, jest bardzo dużo – wymienianie ich wszystkich nie ma sensu; najatrakcyjniejsze rafy koralowe znajdują się wokół wysepek zlokalizowanych na północ od Tuangku.

➂ Fauna:

  1. Diugonie – gatunek zagrożony wyginięciem, do 400 kg wagi, ssaki żyjące tylko w wodzie i cały dzień odżywiające się głównie trawą morską.
  2. Żółwie zieone – do 160 kg, głównie na wyspie Bangkaru, gdzie przybywają by składać jaja.
  3. Żółwie skórzaste – rzadko spotykane, dochodzą do 700 kg.
  4. Żółwie szylkretowe – bardzo rzadko spotykane, krytycznie zagrożone wyginięciem.
  5. Delfiny – można spotkać je przy odrobinie szczęścia praktycznie w każdym zakątku wysp Banyak.
  6. Kraby pustelniki – gatunek, który zdominował wyspy – znajdzie je się na każdej plaży, schowane w małych i dużych muszelkach.
  7. Pozostałe zwierzęta morskie – oprócz w/w spotkać tutaj można także żarłacza rafowego czarnopłetwego, ogonczę arak, pstrąga koralowego, łodzika pięknego i wiele innych zwierząt morskich zamieszkujących rafę.
  8. Krokodyle słodkowodne – występują na wyspach Tuangku i Matahari, niebezpieczne.
  9. Zwierzęta lądowe – spotkać tu można (głównie na Tuangku i Bangkaru) kanczyle, wiewiórki, gwarki czczone, srokówki brązowe, orły, waranusy.

④ Trekking przez dżunglę i/lub lasy namorzynowe:

  1. Tuangku – ścieżka wiedzie z Haloban na najwyższy szczyt wysp Banyak, Gunung Tiusa. Trekking zajmuje 3 godziny. Stamtąd można iść na dziewiczą plażę Pasir Panjang, gdzie przewodnicy oferują nocleg na plaży w namiotach lub powrót łódką do Haloban. Cena: ok. 300.000 IDR.

⑤ Plaże:

  1. Wszystkie plaże – wymienianie plaż w tym przypadku jest bez sensu; każda z wysp archipelagu (z wyłączeniem może Balai) posiada rajską, dziewiczą plażę – wybór należy zatem do przyjezdnego.

⑥ Wioski i miasteczka:

  1. Balai – administracyjna stolica regionu, wioska/miasteczko liczące ok. 3000 mieszkańców, można tutaj zjeść w lokalnej knajpie, przespać się, zorganizować cały pobyt na archipelagu Wysp Banyak; mieszkańcy mówią w języku Jamee i Bahasa Indonesia.
  2. Haloban – największa wioska na wyspie Tunagku, powstała z połączenia Haloban i Asantola, tutaj także można się przespać w jednym z domów, ponoć serwują tu także najlepsze ryby; mieszkańcy mówią w wymierającym języku Haloban.
  3. Teluk Nibung – znajduje się na Ujung Batu tuż obok Balai, 1000 mieszkańców, kilka ładnych meczetów, które najlepiej oglądać z wody

Jak się przygotować do pobytu tutaj?

Przybywając w ten odległy i nieco dziki zakątek Sumatry dobrze jest pamiętać o tym, co poniżej:

  1. Apteczka i ekwipunek – dobrze jest mieć świadomość, że za dzikością, dziewiczością i osamotnieniem podążą brak opieki medycznej; najbliższe kliniki (choć to za mocno powiedziane) są w okolicach Singkil, dlatego warto jest mieć dobrze wyposażoną apteczkę i być gotowym na potencjalne zdarzenia, które mogą nadwątlić zdrowie.
  2. Malaria – wyspy Banyak są na granicy obszarów zagrożonych (wyspa Nias) i nie zagrożonych (wyspa Simeulue) malarią. Antymalaryki (Malarone, Lariam lub Doksycyklina) zalecane są tylko dla osób o podwyższonym ryzyku, np. dzieci do 6 lat. Warto jest też mieć ze sobą repelent z DEET, np. Muggę.
  3. 12 godzinny dzień przez cały rok – choć to banał, to może warto uwzględnić to w planach podróżowania. Słońce wschodzi i zachodzi ok. godz. 6:00 i 18:00 przez cały rok. Po ciemku lepiej nie planować zbyt wiele, chociażby ze względu na fakt, że poza Balai, Haloban i innymi wioskami na archipelagu nie ma elektryczności.
  4. Strój kąpielowy – cóż, szkoda by było nie mieć. Choć mogę powiedzieć, że jego brak nie będzie absolutnie przeszkadzał, gdyż w większości przypadków w zasięgu wzroku przez długie godziny nie będzie nikogo.
  5. Sprzęt do snorkowania/nurkowania – wyspy Banyak to bardzo bogate życie podwodne. Zajrzeć pod wodę trzeba – jeśli nie ze swoim sprzętem, to z pożyczonym z Balai, Tailany, Sikandang, Palambaku czy innych miejsc, które oferują podstawowe wyposażenie do snorkowania .
  6. Cierpliwość – warto się w nią uzbroić. Tutaj wszystko odbywa się powoli i żadne nerwy, fochy, groźby w czymkolwiek nie pomogą. Wręcz zaszkodzą.
  7. Namiot, moskitiera, śpiwór i pozostały sprzęt do biwakowania – warto mieć. Nocleg na wyspie, na której poza nami nie ma nikogo, jest bardzo kuszącą perspektywą.
  8. Krem z filtrem UV i środek na komary z DEET – aby się nie poparzyć (w środku dnia słońce jest nie do wytrzymania ) i nie drapać (na kilku wyspach komarów nie ma, na większości są).
  9. Zapasy pożywienia i wody – ci, którzy chcieliby biwakować i skakać z wyspy na wyspę, muszą się zaopatrzyć w Balai. Potem będą zdani tylko na siebie.
  10. Numer telefonu do rybaka – dobrze jest zapisać sobie numer telefonu do rybaka lub mieszkańca Balai lub innej wioski, z usług którego skorzystamy, jeśli planujemy więcej podróży po archipelagu. Może wyjść nieco taniej, a i kłopotu z organizacją będzie mniej.

Co jest na wyspach Banyak ciekawego?

Oprócz snorkowania i podziwiania raf koralowych, relaksowania się pośród palmowych zagajników, boskiego nic nie robienia lub przedzierania się przez dżunglę na wyspach Banyak można

  1. Surfować – południowo-zachodnie wybrzeża Tuangku i Bangkaru to dobre miejsca w sezonie zachodnim.
  2. Wybrać się na wycieczkę kajakiem – na Sikandang, Palambaku i Tailanie właściciele domków wypożyczają kajaki – można opłynąć wyspę lub wybrać się na sąsiednią.
  3. Powędkować – trzeba pamiętać o tym, że miejsce to jest domem dla gatunków zagrożonych wyginięciem. Choć łowienie ryb to dla mieszkańców codzienność i główne źródło żywności, może nie warto dokładać swojej cegiełki.

Kiedy najlepiej przyjechać?

Klimat przez cały rok jest prawie jednolity. To równik, należy mieć zatem na uwadze, że będzie ciepło, wilgotno i może padać. Wszystko to będzie nieregularne i spontaniczne. Są jednak elementy, które różnicują pogodę. Mówimy tutaj o wiatrach, a dokładnie o monsunie.

W okresie od czerwca do listopada występuje tutaj pora wilgotna, zwana także sezonem zachodnim albo południowo-zachodnim monsunem. Okres od listopada do maja to czas pory suchej, zwanej także sezonem wschodnim albo północno-wschodnim monsunem. Sezon zachodni znany jest z bardzo silnych zachodnich wiatrów, które tworzą bardzo duże fale. Dlatego też Banyak oraz inne wyspy leżące niedaleko zachodniego wybrzeża Sumatry to schowane i jeszcze mało popularne miejsca, które uwielbiają surferzy.

Samodzielną analizę warunków pogodowych można przeprowadzić tutaj.

O czym pamiętać udając się na wyspy Banyak?

Poniżej kilku informacji, które warto pamiętać podróżując na wyspy Banyak. Oto one:

  1. Pomoc zdrowotna nie przybędzie od razu. Należy zatem uważać na siebie.
  2. Transport jest tutaj utrudniony, chimeryczny i nieprzewidywalny.
  3. Elektryczność jest dostępna tylko na Balai i w innych wioskach. Na wyspach, gdzie są domki – tylko w określonych godzinach. Warto pamiętać, jeśli chce się mieć dużo zdjęć i/lub filmów.
  4. Moskitiera – komary są obecne na wielu wyspach. Lepiej pozwolić sobie przespać noc.
  5. Na wyspach Banyak nie ma bankomatu. Należy zatem przybyć tutaj zaopatrzonym w odpowiednią ilość gotówki.

Ceny w skrócie.

Poniżej znajduje się lista cen i usług. Wierzę, że pomoże w planowaniu podróży:

➀ Transport drogowy i przeprawy promowe:

  1. Autobus I Banda Aceh ➤ Singkil – 230.000 IDR/os.
  2. Autobus I Sibolga ➤ Singkil – 120.000 – 140.000 IDR/os.
  3. Prywatny samochód z kierowcą I Kualanamu ➤ Singkil – 750.000 – 900.000 IDR.
  4. Kijang I Kualanamu ➤ Singkil – 130.000 – 140.000 IDR/os.
  5. Autobus ALS I Kualanamu ➤ Simpang Pos – 40.000 IDR/os.
  6. Bus I Simpang Pos ➤ Kebanjahe – 10.000 IDR/os.
  7. Bus I Kebanjahe ➤ Sidikalang – ok. 40.000 IDR/os.
  8. Busik I Tomok ➤ Pangururan – 20.000 IDR/os.
  9. Bus I Pangururan ➤ Sidikalang – 35.000 IDR/os.
  10. Bus I Sidikalang ➤ Sebulussalam – 30.000 IDR/os.
  11. Busik I Sebulussalam ➤ Singkil – 40.000 IDR/os.
  12. Becak w Singkil – nie więcej niż 10.000 IDR/kurs
  13. Przeprawa łodzią publiczną I Singkil ➤ Balai – 40.000 – 50.000 IDR/os.
  14. Przeprawa promem I Singkil ➤ Balai – 25.000 IDR/os. (13.000 IDR/dziecko)
  15. Dodatkowa taksa za przeprawę promem I Singkil ➤ Balai – 2.000 IDR/os
  16. Łódź motorowa I Singkil ➤ jedna z wysp Banyak – 2.000.000 – 2.500.000 IDR
  17. Przeprawa w jedną stronę łodzią z rybakiem I trasa Balai ➤ Tailana – 200.000 IDR
  18. Rejs w jedną stronę łodzią z rybakiem I trasa Tailana ➤ Sikandang – 140.000 IDR
  19. Rejs w jedną stronę łodzią z rybakiem I trasa Sikandang ➤ Palambak – 200.000 IDR
  20. Przeprawa w jedną stronę łodzią z rybakiem I trasa Palambak ➤ Balai – 250.000 IDR
  21. Średnia cena za kilometr za przeprawę na archipelagu wysp Banyak – 13.000 IDR
  22. Wyprawa na Bangkaru (z noclegiem i wyżywieniem) – 2.500.000 IDR/os/2 noce

➁ Obiekty noclegowe:

  1. Sapo Belen I Singkil – 150.000 IDR/noc
  2. Dina Amalia I Singkil – 120.000 IDR/noc
  3. Sonia I Singkil – 60.000 IDR/noc
  4. Willy Homestay I Balai – 50.000 IDR/noc
  5. Losmen Putri I Balai – 60.000 IDR/noc
  6. Tailana (3 posiłki w cenie) I Tailana – 375.000 IDR/noc
  7. The Coral (3 posiłki w cenie) I Sikandang – 400.000 IDR/noc
  8. Palambak Resort (3 posiłki w cenie) I Palambak – 500.000 IDR/noc
  9. Nina Bungalows (3 posiłki w cenie) I Sikandang – 400.000 IDR/noc
  10. Kimo Resort (3 posiłki w cenie) I Panjang – 400.000 – 600.000 IDR/noc
  11. YPB Bangkaru (pakiet 2 noce, 3 posiłki w cenie, transport z i na wyspę) I Bangkaru – 2.500.000 IDR/noc

Jedzenie i picie:

  1. Małe piwo Bintang (330 ml) – 40.000 IDR
  2. Pop Mie na promie – 10.000 IDR
  3. Śniadanie w warungu dla 3 osób (ryż, ryba, warzywa) I Singkil – 50.000 IDR
  4. Obiad w warungu dla 3 osób (ryż, ryba, warzywa) I Balai – 65.000 IDR
  5. Obiad (Mee Goreng *3) I Singkil – 30.000 IDR
  6. Kolacja (Mee Aceh *3) I Singkil – 60.000 IDR
  7. Woda (1,5l) – 7.000 IDR
  8. Paczka ciastek – 6.000 IDR
  9. Kawa sypana (małe opakowanie) – 3.500 IDR
  10. Coca-cola (butelka 330 ml) – 10.000 IDR

➃  Higiena, chemia i kosmetyki:

  1. Repelent na komary – 25.000 IDR
  2. Mały szampon – 10.000 IDR
  3. Mokre chusteczki – 10.000 IDR
  4. Mydło w kostce – 3.000 IDR

➄ Trekking:

  1. Trekking na Gunung Tiusa i plaże Pasir Panjang na Tuangku – ok. 300.000 IDR.

Dodatkowy plik.

  1. Reklama i cena pensjonatu na wyspie Balai. Data wykonania zdjęcia: 12/2017. Pobierz.
  2. Cennik usług na wyspie Tailana. Data wykonania zdjęcia: 12/2017. Pobierz.
  3. Cennik usług na wyspie Palambak. Data wykonania zdjęcia: 12/2017. Pobierz.
  4. Lista i ceny usług nurkowych na wyspie Tailana. Data wykonania zdjęcia: 12/2017. Pobierz.

Przydatne linki, które pomogą zaplanować podróż na wyspy Banyak.

Poniżej znajduje się lista stron, które okazały się bardzo pomocne podczas planowania wyjazdu na wyspy Banyak. Informacje z niektórych z nich pomogły także przy tworzeniu tych informacji praktycznych. Wszystkie strony są w języku angielskim.

  1. Blog o wyspach Banyak i nie tylko [EN] – link
  2. Jedno z lepszych źródeł informacji o Sumatrze Północnej i wyspach Banyak [EN] – link.
  3. Biuletyn z powyższej strony o wyspach Banyak – link.
  4. Witryna linii lotniczych Susi Air [EN] – link.
  5. Strona obiektu na Tailanie [EN] – link.
  6. Strona Nina Bungalows na Sikandang – link.
  7. O trekkingu na Tuangku [EN] – link.

Blogi, których autorzy odwiedzili archipelag.

Zawsze warto sprawdzić jest wiele relacji różnych podróżujących, aby poszerzyć perspektywy i poznać kilka innych punktów widzenia. Poniżej kilka relacji osób, które dotarły na wyspy Banyak:

  1. Relacja bardziej zdjęciowa niż tekstowa z bloga Nic lepszego – niclepszego.com
  2. Trzymająca w czytaniu relacja od wloczylinków – wloczylinki.pl
  3. O Palambaku od Rostków – swiatwedlugrostkow.pl
  4. Bardzo skromnie z bloga odlecieli.com – odlecieli.com
  5. Kilka odmiennych zdań o Tailanie – poprostupodroz.com
  6. Daria i Tomek w drodze – krótko i zdjęciowo – dariaitomek.wordpress.com

Vlogi, w których zobaczyć można wyspy Banyak.

Przeczytać to jedno, zobaczyć to drugie. Co kto woli. Poniżej linki do vlogów osób, które odwiedziły wyspy Banyak:

  1. Nieco nudny film o Palambak – link (jest jeszcze kilka innych; także nie porywają akcją).

Dane geograficzne w skrócie.

Poniżej znajduje się lista wymienionych w tym wpisie punktów. Nazwa punktu podlinkowana jest do map google, potem znajduje się linkowanie do Street View (jeśli jest możliwe). Na końcu znajdują się współrzędne geograficzne:

➀ Miejsca związane z transportem:

  1. Lotnisko w Muelaboh – Street View – brak, Współrzędne: 4°02’51.1″N 96°15’02.9″E
  2. Lotnisko w Singkil – Street View – brak, Współrzędne: 2°16’19.6″N 97°58’02.0″E
  3. Dworzec autobusowy w SibolgaStreet View, Współrzędne: 1°44’20.3″N 98°47’01.7″E
  4. Miejsce odjazdu autobusów z lotniska Kualanamu – Street View, Współrzędne: 3°38’06.6″N 98°52’41.6″E
  5. Skrzyżowanie Simpang Pos w MedanStreet View, Współrzędne: 3°32’25.7″N 98°39’15.3″E
  6. Miejsce na ulicy Jamin Ginting, na której łapie się busa do Berastagi lub Kebanjahe – Street View, Współrzędne: 3°32’23.0″N 98°39’12.7″E
  7. Dworzec/terminal Atas/Bawah Tigabaru w Kebanjahe – Street View, Współrzędne: 3°06’16.8″N 98°29’47.2″E
  8. Miejsce w Tomok, gdzie można łapać busa do Pangururan – Street View, Współrzędne: 2°39’15.6″N 98°51’36.8″E
  9. Punkt odjazdu busów z Pangururan do Sidikalang – Street View, Współrzędne: 2°36’32.2″N 98°41’46.2″E)
  10. Miejsce przyjazdu busów do SidikalangStreet View, Współrzędne: 2°45’06.5″N 98°18’32.4″E
  11. Miejsce odjazdu busów z Sidikalang do Sebulussalam – Street View, Współrzędne: 2°45’07.2″N 98°18’36.0″E
  12. Skrzyżowanie, na którym należy się przesiąść w Sebulussalam – Street View – brak, Współrzędne: 2°37’41.5″N 98°01’14.9″E
  13. Port promowy, przy którym zatrzymują się promy ASDP Ferry Indonesia – Street View, Współrzędne: 2°16’09.0″N 97°48’45.2″E
  14. Port morski, z którego odpływają jednostki towarowe – Street View – brak, Współrzędne: 2°16’11.6″N 97°48’10.5″E)
  15. Przystań łodzi, z której odpływa łódź publiczna na wyspy Banyak – Street View – brak, Współrzędne: 2°16’22.7″N 97°48’17.3″E
  16. Przystań na Balai, przy której cumuje prom ASDP – Street View – brak, Współrzędne: 2°17’49.6″N 97°24’24.3″E
  17. Miejsce w Balai, gdzie należy szukać łódek na pozostałe wyspy archipelagu – Street View – brak, Współrzędne: 2°18’03.4″N 97°24’38.4″E

➁ Obiekty noclegowe:

  1. Sapo Belen I Singkil – Street View – brak, Współrzędne: 2°16’21.0″N 97°48’34.7″E
  2. Dina Amalia I Singkil – Street View – brak, Współrzędne: 2°16’12.4″N 97°48’57.1″E
  3. Sonia I Singkil – Street View – brak, Współrzędne: 2°16’26.0″N 97°48’18.6″E
  4. Willi Homestay I Balai – Street View – brak, Współrzędne: 2°18’00.2″N 97°24’37.9″E
  5. Losemen Putri I Balai – Street View – brak, Współrzędne: 2°17’59.5″N 97°24’29.3″E
  6. Tailana I Tailana – Street View – brak, Współrzędne: 2°16’40.2″N 97°13’55.7″E
  7. The Coral I Sikandang – Street View – brak, Współrzędne: 2°17’32.2″N 97°18’52.4″E
  8. Nina`s Bungalows I Sikandang – Street View – brak, Współrzędne: 2°17’30.2″N 97°18’48.8″E
  9. Palambak Resort I Palambak – Street View – brak, Współrzędne: 2°11’02.2″N 97°26’04.2″E
  10. Kimo Resort I Panjang – Street View – brak, Współrzędne: 2°15’58.0″N 97°25’00.8″E
  11. YBP I Bangkaru – Street View – brak, Współrzędne: brak informacji.

➂ Punkty widokowe:

  1. Gunung Tiusa I Tuangku – Street View – brak, Współrzędne: 2°13’11.6″N 97°14’32.5″E

➃ Wyspy archipelagu:

  1. Tailana – Street View – brak, Współrzędne: 2°16’42.3″N 97°13’53.3″E
  2. Sikandang – Street View – brak, Współrzędne: 2°18’00.8″N 97°18’40.4″E
  3. Palambak – Street View – brak, Współrzędne: 2°10’12.9″N 97°26’05.5″E
  4. Panjang – Street View – brak, Współrzędne: 2°16’26.3″N 97°24’40.5″E
  5. Matahari – Street View – brak, Współrzędne: 2°17’07.5″N 97°15’08.7″E
  6. Bangkaru – Street View – brak, Współrzędne: 2°03’39.0″N 97°07’26.7″E
  7. Tuangku – Street View – brak, Współrzędne: 2°09’18.1″N 97°17’18.6″E
  8. Asok – Street View – brak, Współrzędne: 2°15’59.5″N 97°19’40.5″E
  9. Laman – Street View – brak, Współrzędne: 2°15’43.8″N 97°17’28.7″E
  10. Ragu-Ragu – Street View – brak, Współrzędne: 2°15’23.2″N 97°14’47.8″E
  11. Biawak – Street View – brak, Współrzędne: 2°16’49.6″N 97°20’25.0″E

➄ Wioski na archipelagu:

  1. Balai I Balai – Street View – brak, Współrzędne: 2°17’58.2″N 97°24’36.1″E
  2. Haloban I Tuangku – Street View – brak, Współrzędne: 2°13’42.6″N 97°13’57.8″E
  3. Teluk Nibung I Ujung Batu  – Street View – brak, Współrzędne: 2°20’19.9″N 97°23’10.6″E
  4. Suka Makmur I Tuangku – Street View – brak, Współrzędne: 2°11’27.2″N 97°17’36.4″E
  5. Ujung Sialit I Tuangku – Street View – brak, Współrzędne: 2°13’44.3″N 97°17’54.2″E

⑥ Pozostałe punkty:

  1. Bankomat BRI I SIngkil – Street View – brak, Współrzędne: 2°16’14.3″N 97°48’49.9″E
  2. Pasir Panjang I Tuangku – Street View – brak, Współrzędne: 2°10’58.9″N 97°12’14.6″E

Dodatkowy plik.

  1. Popularna mapa obrazująca wyspy Banyak łatwo dostępna w sieci. Data pobrania: 12/2018. Pobierz.
  2. Zdjęcie mapy wysp Banak wykonane w pensjonacie w Singkil. Data wykonania: 12/2017. Pobierz.

Źródła informacji.

Główne źródła:

  1. Doświadczenia, rozmowy i obserwacje własne. Czas podróży: 12/2017 – 01/2018.
  2. Materiały i foldery informacyjne dostępne w różnych punktach na wyspach Banyak i w Singkil.

Źródła uzupełniające:

  1. Wikipedia o wyspach Banyak [EN] – link.
  2. Wikitravel o wyspach Banyak [EN] – link.
  3. Korespondencja e-mail z Susi Air.
  4. Krótki reportaż o Bangkaru na Vimeo [EN]- link
  5. Seaturtle.org o żółwiach z wysp Banyak [EN] – link.
  6. Observer Research Foundation o wyspach Banyak, biuletyn, str. 7-10, wydanie ang, 1999 [EN] – link.
  7. Przewodnik Lonely Planet: Indonesia, strony: 531-534, wydanie ang., 11 edycja, 2016.

Zobacz także

To, co tutaj czytasz, to bardzo praktyczne informacje. Liczę na to, że okażą się pomocne. Jeśli planujesz podróż, zajrzyj także do pozostałych informacji praktycznych o Sumatrze:

  1. Bukit Lawang i park Gunung Leuser.
  2. Jezioro Toba i wyspa Samosir.

Czy wiesz, że...

Warto także zerknąć na wpisy o naszych doświadczeniach na Sumatrze. Były wyjątkowe. Przeczytaj jeden z poniższych wpisów:

  1. 16: Orangutany z sumatrzańskiego parku Gunung Leuser.
  2. 17: Indonezyjskie Boże narodzenie nad jeziorem Toba.
  3. 18: Nie tak łatwo dotrzeć na wyspy Banyak.
  4. 19/1: Tailana. Dzień dobry, czy to raj?
  5. 19/2: Sikandang. Jedna z wysp, o jakich zawsze marzyłam.

Wersja 1.0, Data publikacji: 01/2019, Uaktualnienia: brak.